Krótko: Artemis II wystartowała 1 kwietnia 2026 roku z Centrum Kosmicznego Kennedy'ego na Florydzie i 11 kwietnia (czasu uniwersalnego) wodowała na Pacyfiku. Czworo astronautów (Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen) obleciało Księżyc w kapsule Orion, nie wchodząc na jego orbitę. Był to pierwszy od 1972 roku lot ludzi poza niską orbitę okołoziemską i zarazem pierwszy lot rakiety SLS z załogą.
Czym była misja Artemis II
Artemis II to drugi lot programu Artemis i pierwszy z ludźmi na pokładzie. Bezzałogowa misja Artemis I z listopada 2022 roku sprawdziła rakietę Space Launch System i kapsułę Orion bez załogi. Artemis II miała odpowiedzieć na pytanie, czy ten sam zestaw bezpiecznie przewiezie ludzi w okolice Księżyca i z powrotem.
Misja trwała 9 dni, 1 godzinę i 32 minuty. Załoga nazwała swoją kapsułę Integrity. W najdalszym punkcie lotu Orion znalazł się 406 771 kilometrów od Ziemi, więc astronauci pobili rekord odległości ustanowiony w 1970 roku przez załogę Apollo 13 (400 171 kilometrów).
- Start: 1 kwietnia 2026, 22:35 czasu uniwersalnego, stanowisko LC-39B w Centrum Kosmicznym Kennedy'ego.
- Największe zbliżenie do Księżyca: 6 kwietnia, około 6545 kilometrów nad powierzchnią.
- Wodowanie: 11 kwietnia, 00:07 czasu uniwersalnego, Ocean Spokojny na południowy zachód od San Diego; kapsułę podjął okręt USS John P. Murtha.
Załoga Artemis II
NASA przedstawiła skład w kwietniu 2023 roku. Trzy osoby to astronauci amerykańscy, czwartą wskazała Kanadyjska Agencja Kosmiczna w zamian za kanadyjski wkład w program.
| Astronauta | Agencja | Funkcja | Wcześniejsze loty |
|---|---|---|---|
| Reid Wiseman | NASA | Dowódca | Pilot lotnictwa marynarki wojennej, pół roku na ISS w 2014 roku |
| Victor Glover | NASA | Pilot | Pilot testowy, misja Crew-1 na ISS (2020–2021) |
| Christina Koch | NASA | Specjalistka misji | 328 dni na ISS, pierwszy spacer kosmiczny wykonany wyłącznie przez kobiety (2019) |
| Jeremy Hansen | CSA (Kanada) | Specjalista misji | Pilot myśliwski, Artemis II była jego pierwszym lotem |
Lot przyniósł kilka pierwszeństw. Koch jest pierwszą kobietą, Glover pierwszą osobą czarnoskórą, a Hansen pierwszym człowiekiem spoza Stanów Zjednoczonych w okolicach Księżyca. Wiseman został najstarszym człowiekiem, który opuścił niską orbitę okołoziemską.
Przebieg lotu krok po kroku
Artemis II nie weszła na orbitę Księżyca, czym różniła się od misji Apollo 8 i późniejszych. Orion leciał po trajektorii swobodnego powrotu: grawitacja Księżyca zawróciła kapsułę w stronę Ziemi bez dodatkowego odpalania silnika.
- Start i wysoka orbita okołoziemska. SLS wyniósł Oriona razem z górnym stopniem ICPS. Kapsuła okrążyła Ziemię dwa razy po wydłużonej orbicie z apogeum około 70 tysięcy kilometrów, a załoga sprawdzała w tym czasie systemy podtrzymywania życia i ręczne sterowanie.
- Manewr transksiężycowy. 2 kwietnia silnik modułu serwisowego skierował Oriona w stronę Księżyca.
- Przelot. Około czterech dni lotu, w czasie których astronauci prowadzili testy łączności, nawigacji i pomiary promieniowania.
- Obejście Księżyca. 6 kwietnia Orion minął niewidoczną z Ziemi stronę Księżyca, a załoga fotografowała powierzchnię.
- Powrót i wodowanie. Kapsuła weszła w atmosferę z prędkością około 11 kilometrów na sekundę i wodowała na spadochronach.
Swobodny powrót zwiększa margines bezpieczeństwa: nawet przy awarii napędu po przelocie obok Księżyca kapsuła i tak zmierza ku Ziemi. Ceną jest brak możliwości wejścia na orbitę księżycową.
Rakieta SLS i kapsuła Orion
Space Launch System w wersji Block 1 ma około 98 metrów wysokości. Pierwszy stopień napędzają cztery silniki RS-25, odziedziczone po wahadłowcach, oraz dwa boczne dopalacze na paliwo stałe. Górny stopień ICPS wykonuje pierwsze manewry na orbicie okołoziemskiej.
Orion składa się z kapsuły dla czterech osób, europejskiego modułu serwisowego ESM (buduje go Airbus dla Europejskiej Agencji Kosmicznej) z silnikiem, panelami słonecznymi, wodą i tlenem, a także z wieży ratunkowej Launch Abort System, która w razie awarii przy starcie odciąga kapsułę od rakiety.
Najwięcej dyskusji przed startem wywołała osłona termiczna. Po Artemis I inżynierowie zauważyli, że materiał ablacyjny AVCOAT odpadał w większych kawałkach, niż przewidywały modele. Przyczyną okazały się gazy uwięzione w materiale. NASA nie wymieniła osłony w kapsule Artemis II, lecz zmieniła profil wejścia w atmosferę na bardziej stromy, aby skrócić czas, w którym osłona pracuje w najgorszych warunkach.
| Element | SLS Block 1 | Orion |
|---|---|---|
| Zadanie | Wyniesienie kapsuły i górnego stopnia | Przewóz i ochrona załogi, manewry, powrót |
| Napęd | 4 silniki RS-25, 2 dopalacze na paliwo stałe, stopień ICPS | Silnik główny modułu serwisowego ESM |
| Wykonawcy | Boeing, Northrop Grumman, L3Harris (Aerojet Rocketdyne) | Lockheed Martin (kapsuła), Airbus (moduł serwisowy) |
| Bezpieczeństwo | Systemy zakończenia lotu | Wieża ratunkowa, osłona termiczna AVCOAT |
Co dalej: Artemis III i lądowanie
Przed lotem Artemis II plan zakładał, że lądowanie nastąpi w misji Artemis III. W lutym 2026 roku NASA zmieniła harmonogram programu. Artemis III, zapowiadana na 2027 rok (nie wcześniej niż czerwiec), zostanie na orbicie okołoziemskiej: załoga Oriona przećwiczy tam spotkanie i dokowanie z testowymi wersjami lądowników Starship firmy SpaceX i Blue Moon firmy Blue Origin. NASA porównuje tę misję do Apollo 9.
Pierwsze od 1972 roku lądowanie ludzi na Księżycu przypadło misji Artemis IV, planowanej na początek 2028 roku, a Artemis V ma polecieć pod koniec 2028 roku. Od tego momentu NASA chce lądować mniej więcej raz w roku i budować stałą bazę na powierzchni.
Zmienił się też plan stacji okołoksiężycowej. W marcu 2026 roku NASA wstrzymała budowę stacji Gateway i przeniosła środki na bazę na powierzchni Księżyca. Kanadyjskie ramię Canadarm3, przewidziane dla tej stacji, straciło więc pierwotne przeznaczenie. Szczegóły opisujemy w artykule o stacji Gateway i jej wstrzymaniu, a cały program w przewodniku Program Artemis: powrót człowieka na Księżyc.
Najczęściej zadawane pytania
Czy załoga Artemis II wylądowała na Księżycu?
Nie. Orion przeleciał obok Księżyca w odległości około 6,5 tysiąca kilometrów od powierzchni i wrócił na Ziemię. Lądowanie zaplanowano na misję Artemis IV.
Ile trwała misja Artemis II?
Od startu 1 kwietnia 2026 roku do wodowania 11 kwietnia minęło 9 dni, 1 godzina i 32 minuty.
Kto leciał w misji Artemis II?
Dowódca Reid Wiseman, pilot Victor Glover i specjaliści misji Christina Koch oraz Jeremy Hansen z Kanady.
Jak daleko od Ziemi znalazła się załoga?
Najdalej 406 771 kilometrów. To nowy rekord odległości człowieka od Ziemi; poprzedni należał do Apollo 13.
Dlaczego trajektoria nazywa się „swobodny powrót”?
Tor lotu dobrano tak, aby grawitacja Księżyca sama zawróciła kapsułę w stronę Ziemi. Załoga wraca nawet wtedy, gdy po przelocie nie da się użyć silnika.
Kiedy następna misja programu Artemis?
Artemis III jest planowana na 2027 rok jako lot testowy na orbicie okołoziemskiej z próbami dokowania do lądowników. Lądowanie na Księżycu przewidziano w Artemis IV na początku 2028 roku.
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
Dodaj komentarz