Przejdź do treści
Menu

Pierwsze polskie radiostacje internetowe: jak to się zaczęło

Zdjęcie: Pierwsze polskie radiostacje internetowe: jak to się zaczęło
Spis treści

Pierwszym polskim radiem internetowym było Radio NET. Testową transmisję nadało 12 grudnia 1998 roku, a oficjalnie wystartowało 27 grudnia 1998. Założył je i prowadził Michał Marcinik, prezenterzy nadawali z własnych mieszkań, a słuchacze rozmawiali z nimi na kanale IRC. Ten tekst opisuje, jak działało takie radio przy łączach modemowych, kto przyszedł po nim i dlaczego większość pionierów nie przetrwała.

Radio NET: pierwsza polska stacja nadająca tylko w sieci

W pierwszych tygodniach Radio NET nadawało nieregularnie, o wybranych porach. O rozpoczęciu audycji słuchacze dowiadywali się z kanału IRC, a stronę internetową stacja uruchomiła dopiero w styczniu 1999 roku. Od marca 1999 obowiązywała stała ramówka: od poniedziałku do czwartku od 19:00, w weekendy od 17:00 do pierwszej w nocy, z własnym serwisem informacyjnym co godzinę.

Program tworzyły autorskie audycje muzyczne, ale także rozmowy o polityce, sporcie i kulturze. Prowadzący pracowali na podstawowym sprzęcie: mikser, mikrofon, magnetofon kasetowy, odtwarzacz CD i komputer. Kontakt ze słuchaczami szedł przez IRC i komunikator ICQ, w późniejszych latach także przez Gadu-Gadu i Skype.

Na początku 2000 roku stacja podpisała umowę sponsorską z firmą Link System, która dała jej serwery transmisyjne. Od 8 marca 2000 Radio NET nadawało przez całą dobę. W sierpniu 1999 stacja zorganizowała pierwsze spotkanie słuchaczy w Dębkach i nadawała stamtąd z prowizorycznego studia na kempingu. Z tego spotkania wyrósł coroczny zlot „netParty”. 11 września 2001 roku radio relacjonowało zamach na World Trade Center na żywo, korzystając z wiadomości od prezenterów i słuchaczy mieszkających w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Jak nadawało się radio przez modem

W latach 1998 i 1999 Radio NET nadawało w formacie RealAudio, korzystając z pakietu RealNetworks: RealProducer kompresował dźwięk, RealServer rozsyłał strumień, a słuchacz odbierał go w programie RealPlayer. Strumień miał przepływność 20 albo 32,5 kb/s, bo większość prowadzących łączyła się z siecią przez numer dostępowy Telekomunikacji Polskiej 0202122, czyli zwykły modem.

Na początku 2000 roku stacja przeszła na kilka strumieni o różnej jakości, a odtwarzacz wybierał ten, który mieściło łącze słuchacza. W listopadzie 2001 Radio NET porzuciło RealAudio i zaczęło nadawać w MP3 przez serwer Shoutcast, który Nullsoft udostępnił pod koniec 1998 roku razem z wtyczką do odtwarzacza Winamp. Shoutcast pozwolił też łączyć na antenie dwóch prowadzących z różnych miast. Wcześniejsze próby z programem do rozmów BuddyPhone zapychały łącze, więc drugi prowadzący wchodził tylko na krótko.

ElementRadio NET 1998 i 1999Radio NET od listopada 2001
FormatRealAudioMP3
Oprogramowanie serweraRealServerShoutcast
Przepływność20 albo 32,5 kb/s, jeden strumieńkilka strumieni dobieranych do łącza słuchacza
Łącze prowadzącychmodem, numer 0202122modem i pierwsze łącza stałe
Kontakt ze słuchaczamiIRC, ICQIRC, ICQ, Gadu-Gadu

Szerzej o tym, jak Shoutcast i Winamp zmieniły nadawanie, piszemy w tekście o początkach Shoutcasta i Winampa, a o roli samego formatu MP3 w artykule od walkmana do streamingu.

Dlaczego pionierzy znikali: pieniądze i domena

Historia Radia NET pokazuje słaby punkt pierwszych stacji: całą infrastrukturę dawał sponsor. W styczniu 2002 roku Link System wycofał się z finansowania i nie oddał założycielowi domeny radionet.pl. W marcu 2002 Marcinik oddał prowadzenie stacji Danielowi Dąbrowieckiemu, a radio zastąpiło audycje autorskie trzema kanałami muzycznymi: rockowym, elektronicznym i hiphopowym.

W 2003 roku Marcinik wznowił nadawanie pod nazwą e-stacja, ze studiem w gdańskiej dzielnicy Chełm, przygotowanym we współpracy z firmą Net-Sat-Media. Radio NET Dąbrowieckiego zawiesiło działalność pod koniec 2003 roku. Odzyskana w grudniu domena wróciła do Marcinika, ale ten zakończył projekt i przeszedł do pracy w rozgłośni Radiostacja. W grudniu 2004 roku stacja przestała nadawać.

Podobnie kończyło się wiele amatorskich rozgłośni z tamtych lat: koszt serwerów i przepustowości rósł razem z liczbą słuchaczy, a reklam w radiu internetowym prawie nikt jeszcze nie kupował. Jak wyglądał dzień w takiej stacji, opisujemy w tekście o typowej ramówce polskiego radia internetowego w latach 2000 do 2010.

Od zapaleńców do biznesu: radio internetowe po 2009 roku

Po upowszechnieniu łączy stałych radio internetowe przestało być wyłącznie hobby. W 2009 roku Krzysztof Skowroński i Grzegorz Wasowski założyli Radio Wnet, które zaczynało w sieci, a później uzyskało także nadawanie naziemne. Równolegle rosły serwisy z dziesiątkami kanałów muzycznych, takie jak OpenFM i PolskaStacja.

W maju 2015 roku Grupa Wirtualna Polska kupiła OpenFM od GG Network i PolskaStację od jej założycieli za łącznie 4 miliony złotych. Według komunikatu spółki oba serwisy miały razem 755 tysięcy użytkowników miesięcznie (Megapanel PBI/Gemius, marzec 2015), ponad 200 kanałów muzycznych i 2,8 miliona złotych przychodu w 2014 roku. Szesnaście lat po pierwszej audycji Radia NET radio internetowe stało się więc segmentem, o który konkurują duże grupy medialne.

RokWydarzenie
199812 grudnia testowa, a 27 grudnia oficjalna emisja Radia NET; Nullsoft udostępnia Shoutcast
2000Radio NET nadaje całą dobę dzięki serwerom sponsora
2001Radio NET przechodzi z RealAudio na MP3 i Shoutcast
2002sponsor wycofuje się i zatrzymuje domenę radionet.pl
2004Radio NET (wtedy e-stacja) kończy nadawanie
2009startuje Radio Wnet
2015Wirtualna Polska kupuje OpenFM i PolskaStację za 4 miliony złotych

Prawo: szara strefa wtedy, rejestr i licencje dziś

Pierwsze stacje internetowe nie potrzebowały koncesji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, bo koncesje dotyczyły nadawania w eterze i w kablu. Problemem były prawa do muzyki: amatorskie rozgłośnie często grały utwory bez umów z organizacjami zbiorowego zarządzania. Dziś program nadawany wyłącznie w internecie nadal nie wymaga koncesji, ale KRRiT prowadzi rejestr programów rozpowszechnianych wyłącznie w systemie teleinformatycznym. Legalne nadawanie muzyki wymaga licencji od organizacji reprezentujących autorów (ZAiKS), wykonawców i producentów nagrań.

Historię jednej z polskich stacji internetowych, której nazwę nosi ten portal, opisujemy w tekście Radio Techno Power i RadioTP: co wiadomo o historii stacji.

Najczęściej zadawane pytania

Które radio było pierwszym polskim radiem internetowym?

Radio NET, założone przez Michała Marcinika. Testowa transmisja odbyła się 12 grudnia 1998 roku, oficjalny start 27 grudnia 1998.

W jakiej jakości nadawały pierwsze stacje?

Radio NET zaczynało od jednego strumienia RealAudio o przepływności 20 albo 32,5 kb/s, bo prowadzący i słuchacze korzystali z modemów. MP3 przez Shoutcast stacja wprowadziła w listopadzie 2001 roku.

Dlaczego Radio NET przestało nadawać?

W 2002 roku sponsor, który dawał serwery, wycofał się z finansowania i zatrzymał domenę radionet.pl. Stacja działała dalej pod zmienionym kierownictwem i pod nazwą e-stacja, a w grudniu 2004 roku zakończyła nadawanie.

Czy radio internetowe potrzebuje koncesji?

Nie. Program nadawany wyłącznie w internecie nie wymaga koncesji KRRiT, ale trafia do rejestru programów rozpowszechnianych w systemie teleinformatycznym, a muzyka wymaga licencji od organizacji zbiorowego zarządzania.

Ten artykuł powstał przy wsparciu technologii AI.
Katarzyna Wójcik

Katarzyna Wójcik

Katarzyna Wójcik to profil tematyczny serwisu Radio Techno Power, a nie osoba. Pod tym podpisem publikujemy artykuły z działów „Energia i Klimat”, „Sztuczna Inteligencja” i „Kosmonautyka”. Teksty przygotowuje model językowy, a przed publikacją przechodzą automatyczne kontrole opisane na stronie „O nas”. Za podpisem nie stoi specjalista z uprawnieniami zawodowymi. Przy decyzjach dotyczących zdrowia, prawa, pieniędzy lub instalacji skonsultuj się z fachowcem.

Podobne artykuły

Czy ten artykuł był pomocny?
Bądź pierwszy!

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!

Dodaj komentarz