Przejdź do treści
Menu

Sidechain compression: jak działa i jak go ustawić

Sidechain compression to kompresja sterowana sygnałem z innej ścieżki. Kompresor stoi na basie albo syntezatorze, ale reaguje na stopę: przy każdym uderzeniu ścisza bas, a po chwili przywraca jego głośność. Daje to dwa efekty. Subtelnie ustawiony robi miejsce stopie w niskich częstotliwościach, mocno ustawiony tworzy rytmiczne „pompowanie”, z którego znany jest french house i EDM. DJ-e znają ten efekt przede wszystkim z gotowych utworów, bo popularne programy do grania setów nie mają kompresji sterowanej sygnałem z drugiego decku.

Jak działa kompresor z wejściem sidechain

Zwykły kompresor mierzy poziom tego samego sygnału, który przetwarza, i ścisza go, gdy przekroczy próg (threshold). Kompresor z wejściem sidechain ma osobny detektor: mierzy poziom sygnału sterującego, na przykład stopy, a ścisza sygnał główny, na przykład bas. Bas nie musi być głośny, żeby kompresor zadziałał; wystarczy, że zagra stopa.

Pomysł jest starszy od muzyki klubowej. W radiu ten sam mechanizm od dziesięcioleci obniża muzykę, gdy prowadzący zaczyna mówić (ducking), a w studiach realizatorzy stosowali wejścia klucza w bramkach i kompresorach analogowych. W muzyce tanecznej pompowanie stało się znakiem rozpoznawczym pod koniec lat dziewięćdziesiątych; podręcznikowe przykłady to „Music Sounds Better With You” grupy Stardust (1998), „One More Time” Daft Punk (2000) i „Call on Me” Erica Prydza (2004).

Parametry i od czego zacząć

ParametrCo robiPunkt wyjścia
ThresholdPoziom sygnału sterującego, od którego kompresor zaczyna ściszaćTak nisko, żeby każda stopa wywoływała ściszenie
RatioJak mocno ścisza sygnał powyżej proguOd 4:1 do 10:1; przy wyraźnym pompowaniu więcej
AttackJak szybko ściszenie się zaczynaOd 0,1 do 5 ms, żeby bas zniknął razem z uderzeniem stopy
ReleaseJak szybko bas wracaOd 50 do 200 ms; najlepiej dopasować do tempa, aby bas wracał przed następną stopą
Zredukowany poziomO ile decybeli bas jest ściszany w szczycieOd 3 do 6 dB dla porządku w miksie, 10 dB i więcej dla wyraźnego pompowania

Release najłatwiej ustawić na słuch przy zapętlonym takcie: zbyt krótki daje trzaski i nerwowe drganie basu, zbyt długi sprawia, że bas nie zdąży wrócić i cały utwór traci dół. Przy tempie 128 BPM ćwierćnuta trwa około 470 ms, więc release rzędu 100 do 200 ms zostawia basowi większość czasu między uderzeniami.

Jak ustawić sidechain w programie

  1. Wstaw kompresor na ścieżkę basu albo na grupę, którą chcesz ściszać.
  2. W sekcji sidechain kompresora wybierz jako źródło ścieżkę stopy. W Ableton Live to rozwijana sekcja Sidechain w Compressorze, w Logic Pro menu Side Chain w nagłówku wtyczki, w FL Studio przypisanie przez mikser (Sidechain to this track) i kompresor Fruity Limiter w trybie COMP.
  3. Obniż threshold, aż wskaźnik redukcji zacznie reagować na każdą stopę.
  4. Ustaw ratio i attack, potem dopasuj release do tempa.
  5. Porównaj z wyłączonym efektem przy tej samej głośności. Jeśli różnica jest tylko w głośności, a nie w czytelności basu i stopy, efekt jest zbędny.

Często stosowany wariant to „ghost kick”: osobna, wyciszona ścieżka ze stopą, która wysyła tylko sygnał sterujący. Dzięki temu pompowanie trwa także w przejściach i breakach, gdy prawdziwej stopy nie słychać.

Sidechain bez kompresora

Coraz częściej ten sam efekt uzyskuje się kształtowaniem głośności, bez detektora poziomu. Wtyczki w rodzaju LFOTool (Xfer Records), Kickstart i VolumeShaper (Cableguys) albo automatyka głośności rysują krzywą ściszania zsynchronizowaną z tempem. Zaleta: krzywa jest zawsze taka sama i nie zależy od głośności stopy. Wada: nie reaguje na nieregularny rytm, więc przy połamanej perkusji klasyczny kompresor bywa wygodniejszy.

Ściszanie można też ograniczyć do pasma. Wielopasmowy kompresor albo dynamiczny korektor sterowany stopą ścisza tylko najniższe częstotliwości basu, a jego wyższe składowe zostawia bez zmian. Bas zachowuje wtedy czytelność, a stopa ma miejsce w subbasie.

Gdzie się go używa

ZastosowanieSygnał sterującySygnał ściszany
Pompowanie w house, french house i EDMStopaBas, pady, czasem cały miks bez perkusji
Porządek w niskich częstotliwościachStopaBas lub 808, kilka decybeli
Wokal na pierwszym planieWokalGitary, syntezatory, pogłos
Podcast, radio, transmisja na żywoGłos prowadzącegoPodkład muzyczny

O tym, czym różnią się gatunki, w których pompowanie jest najbardziej słyszalne, piszemy w tekście o techno, trance i house.

Sidechain a granie setów

Popularne programy do grania setów nie mają kompresji sterowanej sygnałem z drugiego decku, a typowy mikser klubowy nie ma wejścia sidechain. Niektóre programy oferują efekt rytmicznego ściszania zsynchronizowany z tempem, który naśladuje pompowanie, ale nie reaguje na stopę drugiego utworu. DJ rozwiązuje ten sam problem, czyli dwa basy naraz, korektorem: przy wprowadzaniu nowego utworu wycina jego niskie pasmo i zamienia basy w chwili przejścia (bass swap). Pompowanie słyszane na parkiecie jest więc najczęściej zapisane w samych utworach.

Wyjątkiem są sety grane w programach produkcyjnych, przede wszystkim w Ableton Live, gdzie sidechain da się ustawić tak samo jak w studiu, oraz sety hybrydowe z automatem perkusyjnym i syntezatorem, w których ten sam kompresor steruje partiami granymi na żywo.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się sidechain od zwykłej kompresji?

Zwykły kompresor ścisza sygnał na podstawie jego własnej głośności. Kompresor z sidechainem ścisza sygnał na podstawie głośności innej ścieżki, na przykład bas na podstawie stopy.

Czy sidechain można ustawić w kontrolerze DJ-skim?

W popularnych programach do grania setów takiej funkcji nie ma. Dwa basy rozdziela się korektorem, a pompowanie pochodzi z utworów albo z setu granego w Ableton Live.

Jaki release ustawić?

Zacznij od 100 do 150 ms przy tempie około 125 BPM i słuchaj, czy bas wraca przed kolejną stopą. Szybsze tempo wymaga krótszego release.

Czy sidechain stosuje się na sumie miksu?

Rzadko. Ściszanie całego miksu stopą daje bardzo wyraźne pompowanie, które pasuje do niektórych utworów EDM, ale zwykle lepiej działa na wybranych ścieżkach lub grupach.

Czy sidechain obciąża komputer?

Prawie wcale. To zwykły kompresor z innym źródłem sygnału sterującego, a opóźnienie jest pomijalne.

Czy ten artykuł był pomocny?
Bądź pierwszy!